KNB-richtlijn compliance en NIS2: papieren tijger of bewezen bescherming

Als notaris bent u gewend aan zorgvuldigheid. Maar bij informatiebeveiliging weet u vaak niet wat u niet weet. En dat is precies het probleem.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie stelt hoge eisen via de Gedragscode Informatiebeveiliging Notariaat. Terecht, want u werkt dagelijks met testamenten, bedrijfsovernames en vastgoedtransacties waarin één datalek catastrofaal kan zijn. Maar hoe toont u aan dat u voldoet? En hoe bereidt u zich voor op NIS2-vragen van uw zakelijke klanten?

Het blinde-vlekken-probleem

Een voorbeeld uit de praktijk: Een notariskantoor denkt dat ze goed beveiligd zijn. Ze hebben antivirus, een firewall en jaarlijkse awareness-training. Maar ze weten niet dat:

• Er maandelijks 43 phishing-emails namens hun kantoor worden verstuurd (KNB richtlijn 2.1)
• 18% van hun facturen nooit aankomt door verkeerde email-configuratie (KNB richtlijn 2.1f)
• 3 medewerkers verouderde software op hun laptop hebben met bekende kwetsbaarheden (KNB richtlijn 8.6)
• Er een verdachte zonneenergie installatie op het netwerk zit sinds 4 maanden (KNB richtlijn 8.8)
• 2 oud-medewerkers nog steeds toegang hebben tot systemen (KNB richtlijn 4.1r)

Dit zijn geen hypothetische scenario’s. Dit is de werkelijkheid die wij dagelijks zien bij notariskantoren.

Waarom de KNB-richtlijn meer vraagt dan u denkt

De gedragscode stelt bijna 150 concrete eisen verdeeld over 10 hoofdstukken. Laten we eerlijk zijn: zonder geautomatiseerde monitoring is het onmogelijk om continu te voldoen aan deze eisen. Enkele voorbeelden:

KNB 4.1q: “Minimaal eens per jaar wordt gecontroleerd of de daadwerkelijk uitgedeelde toegangsrechten overeenkomen met de gewenste situatie.” → Zonder tools betekent dit: Excel-sheets bijhouden, handmatig vergelijken, hopen dat u niets mist.

KNB 8.6a: “Nieuws over ontdekte technische kwetsbaarheden in gebruikte systemen wordt gevolgd en beoordeeld.” → Moet u nu dagelijks security-bulletins lezen voor alle software die u gebruikt?

KNB 6.1a: “Voor het intern melden en afhandelen van beveiligingsincidenten wordt een vaste procedure gevolgd.” → Hoe weet u überhaupt welke incidenten er zijn als u geen monitoring heeft?

De overlap tussen KNB en NIS2: Uw voorsprong

Hier wordt het interessant. De KNB-richtlijn en NIS2 hebben enorme overlap. Door nu al te voldoen aan de KNB-eisen, bent u grotendeels NIS2-ready:

Dit betekent: Wanneer uw zakelijke klanten (projectontwikkelaars, bedrijven) in 2026 om NIS2-bewijslast vragen, heeft u dit al paraat.

Hoe Lupasafe de compliance-gap dicht

Lupasafe is specifiek ontwikkeld voor de notariële praktijk en dekt 13 cruciale onderdelen van de KNB-richtlijn automatisch:

1. Email security scan

Dekt KNB 2.1, 6.1 en 8.7c

Wat het meet:

• Hoeveel phishing-emails worden namens uw kantoor verstuurd
• Percentage emails dat niet aankomt (SPF, DKIM, DMARC-configuratie)
• Onbekende applicaties die emails verzenden
• Versleuteling van email-verbindingen

Waarom dit cruciaal is: Email is het meest gebruikte aanvalsvector. Als u niet weet dat criminelen uw domeinnaam misbruiken voor phishing, schaadt u uw reputatie én bent u niet compliant met KNB 2.1f (internetstandaarden tegen phishing).

Voorbeeld uit de praktijk: Een notariskantoor ontdekte dat 22% van hun facturen geblokkeerd werd door ontvangende mailservers. Oorzaak: verkeerde DMARC-policy. Resultaat na correctie: betere cashflow én compliance.

2. Werkplek compliance

Dekt KNB 4.1, 5.2, 8.1, 8.4, 8.6, 8.7

Wat het meet:

• Inventarisatie van alle apparaten met toegang tot kantoordata
• Update-status (patching) per apparaat
• Welke software draait erop (incl. ongeautoriseerde tools)
• BYOD-detectie (privé-apparaten van medewerkers)
• Disk-encryptie status

Waarom dit cruciaal is: KNB 8.1 vereist een actuele inventaris van alle bedrijfsmiddelen. KNB 8.6 vereist patching binnen specifieke tijden. KNB 8.7 vereist encryptie op alle apparaten. Handmatig bijhouden? Onbegonnen werk.

Voorbeeld uit de praktijk: Bij een notariskantoor bleek een kandidaat-notaris 8 maanden lang met een verouderde laptop te werken zonder updates. Er waren 23 bekende kwetsbaarheden. De IT-leverancier wist dit niet, want het apparaat viel buiten hun beheer.

3. Netwerk inventarisatie

Dekt KNB 5.2, 8.1, 8.8

Wat het meet:

• Netwerksegmentatie (zijn er gescheiden zones?)
• Verdachte apparaten op het netwerk
• Overzicht van alle aangesloten systemen
• Ongeautoriseerde toegangspunten

Waarom dit cruciaal is: KNB 8.8 vereist netwerksegmentatie en bescherming tegen ongeautoriseerde toegang. Zonder visibility weet u niet wat er op uw netwerk gebeurt.

Voorbeeld uit de praktijk: Een smart-tv in de wachtkamer bleek 4 maanden toegang te hebben tot het kantoornetwerk. Een potentiële toegangspoort voor aanvallers.

4. Microsoft Cloud Audit

Dekt KNB 4.1

Wat het meet:

• Multi-factor authenticatie configuratie
• Toegangsrechten in Microsoft 365/Azure
• Conditional access policies
• Legacy authentication usage

Waarom dit cruciaal is: De meeste notariskantoren gebruiken Microsoft 365. KNB 4.1h vereist MFA voor cloud-toegang. Maar is dit overal correct geconfigureerd?

Voorbeeld uit de praktijk: Een kantoor dacht dat MFA voor iedereen verplicht was. Bleek: 3 service-accounts en 2 oude accounts hadden nog steeds alleen wachtwoord-authenticatie. Compliance: 85% in plaats van 100%.

De NIS2-rapportage: Uw troefkaart

Lupasafe PRO genereert automatisch een NIS2 Supply Chain rapportage met uw compliance-scores:

Organisatorische controles:

• ✅ 1.3 Toewijzing cybersecurity-verantwoordelijkheid
• ✅ 1.6.1 Overzicht van informatie
• ✅ 1.6.2 Overzicht van ICT-bedrijfsmiddelen

Personele controles:

• ✅ 2.2 Educatie personeel digitale veiligheid
• ⚠️ 2.6 Thuiswerken beveiligen

Technologische controles:

• ✅ 4.1 Beveiliging gebruikersapparaten

Het conversatiegesprek dat u gaat krijgen

Scenario 2026: Een zakelijke klant belt: “We zijn NIS2-plichtig en moeten onze toeleveringsketen auditen. Kunt u aantonen dat jullie voldoen aan cybersecurity-normen?”

Zonder Lupasafe: “Eh… we hebben een beveiligingsbeleid. En antivirus. En we doen jaarlijks training. Ik kan u onze IT-policy opsturen?”

Met Lupasafe: “Zeker. We voldoen aan de KNB-gedragscode voor informatiebeveiliging, die grote overlap heeft met NIS2. Hier is onze actuele compliance-rapportage met onze scores op 13 onderdelen, inclusief NIS2 Quality Mark. Onze compliance-score is 87%. We monitoren dit continu.”

Welke notaris krijgt de opdracht?

ROI: Wat kost niet-compliance u?

Laten we realistisch zijn over de kosten:

Datalek bij een notariskantoor:

• Gemiddelde AVG-boete: €50.000 – €200.000
• Reputatieschade: onmeetbaar maar desastreus, afgesloten van notarisnetwerk
• Aansprakelijkheidsclaims: afhankelijk van de zaak
• Herstelkosten: €20.000 – €100.000

Verloren opdrachten door geen compliance-bewijs:

• Grootzakelijke transacties: gemiddeld €15.000 per zaak
• Als u 2 opdrachten per jaar misloopt: €30.000

Kosten compliance zonder tools:

• IT-audits: €5.000 – €15.000 per jaar
• Handmatig bijhouden registers: 2 uur/week = €10.000/jaar
• Incomplete compliance: priceless (want u weet niet wat u mist)

Investering in Lupasafe: Een fractie van bovenstaande bedragen, met continue monitoring en bewijs.

Praktische implementatie

Week 1: Awareness activeren

• Alle medewerkers krijgen automatisch training
• Phishing-simulaties starten
• Rapportage naar management

Week 2-3: PRO activeren

• Email security scan draait
• Werkplek compliance verzamelt data
• Netwerk scan identificeert apparaten
• Microsoft Cloud audit analyseert configuratie

Week 4: Eerste compliance-rapportage

• Inzicht in huidige status op 13 KNB-onderdelen
• Identificatie van quick wins
• Prioritering van verbeterpunten

Maand 2-3: Remediatie

• Concrete actielijst afwerken
• Monitoren of verbeteringen effect hebben
• Tweede rapportage toont vooruitgang

Vanaf maand 4: Continuous compliance

• Automatische maandelijkse rapportage
• Alerts bij afwijkingen
• Altijd actueel bewijs van compliance

De grootste fout die notarissen maken

Ze denken dat IT-beveiliging hetzelfde is als compliance-bewijs.

Uw IT-leverancier kan de beste beveiligingsmaatregelen implementeren. Maar kunnen zij u vertellen:

• Wat uw compliance-score is op KNB 4.1 (Toegangsbeheer)?
• Hoeveel phishing-emails er namens uw kantoor worden verstuurd?
• Of alle oud-medewerkers correct uit alle systemen verwijderd zijn?
• Welk percentage van uw apparaten up-to-date is?

Nee? Dan heeft u monitoring nodig, niet alleen maatregelen.

Waarom nu handelen?

NIS2 is vanaf 2026 van kracht. Uw zakelijke klanten worden nu geaudit en gaan u binnenkort vragen om bewijs. De notariskantoren die nu al compliant zijn en dit kunnen aantonen, krijgen een concurrentievoordeel.

De KNB-richtlijn is niet optioneel. Het is een beroepsplicht. Bij een datalek kijkt de tuchtrechter ook naar naleving van deze richtlijn.

Wachten wordt alleen maar duurder. Zowel in tijd, kosten als risico.

Conclusie: Van compliance-zorgen naar concurrentievoordeel

De KNB-richtlijn lijkt misschien een administratieve last. Maar goed uitgevoerd wordt het een unique selling point:

✅ “Wij kunnen aantonen dat we voldoen aan de hoogste cybersecurity-normen”
✅ “Wij zijn NIS2-ready voor wanneer onze klanten dit vragen”
✅ “Wij monitoren continu en hebben actuele rapportages”
✅ “Wij nemen informatiebeveiliging serieus, niet alleen op papier”

Want uiteindelijk gaat het hierom: Vertrouwen is de kern van het notariaat. In een digitale wereld moet u dat vertrouwen ook kunnen onderbouwen met bewijs.

Wilt u weten wat uw huidige compliance-status is?

Log in op uw Lupasafe-omgeving en klik op ‘Compliance’ om uw scores te zien. Nog geen PRO? Vraag een demo aan en zie binnen 15 minuten waar uw kantoor staat.

Want u kunt niet verbeteren wat u niet meet.